Bộ đội luyện tập (Nguồn: Vtc.vn)

Năm 19 tuổi, theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, chàng trai trẻ Trần Trọng Can xung phong nhập ngũ và được phân bổ về Đại đội 12 hỏa lực trợ chiến thuộc Tiểu đoàn 3, Trung đoàn 246, mặt trận B5, Quảng Trị. Hơn nửa năm sau ngày nhập ngũ, anh tân binh Can đã trực tiếp bắn rơi 1 chiếc máy bay phản lực F4H của không quân Mỹ và được tặng thưởng danh hiệu Dũng sỹ diệt máy bay và Huân chương giải phóng hạng 3.

Ông Trần Trọng Can kể cho chúng tôi nghe về trận đánh bắn rơi 1 chiếc máy bay phản lực F4H của không quân Mỹ với giọng đầy hào hùng: Trận đánh diễn ra vào ngày 5/3/1969 tại khu Lèn Đá 300 đá thuộc huyện Hương Hóa, Quảng Trị. Khi ấy, bất ngờ có 3 chiếc máy bay vận tải C130 rải chất độc hóa học, bay ngay trên đầu trận địa 12ly7. Lúc đó chỉ có một mình trực tại trận địa, không bỏ lỡ cơ hội ông đã nổ súng bắn rơi 1 chiếc C130 ngay gần trận địa. Sau đó, địch điên cuồng ném bom, bắn phá vào trận địa và ông bị thương rất nặng. Đồng đội nghĩ ông đã hi sinh. Nhưng chỉ vài phút sau, khi loạt máy bay F4H Mỹ bủa vây, với tinh thần quyết bám trụ trận địa, chiến đấu dũng cảm ngoan cường, chiến sỹ Trần Trọng Can đã kiên cường bật dậy, kết hợp cùng khẩu đội tiêu diệt thêm 1 chiếc máy bay phản lực F4H…

Với chiến công xuất sắc này, ông Can vinh dự được kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam ngay tại trận địa, được tặng Huân chương chiến công hạng 3, các danh hiệu “Dũng sỹ diệt máy bay”, “Chiến sỹ thi đua” và được cử đi dự Đại hội Quyết thắng toàn Mặt trận.

Cuộc đời binh nghiệp của ông đã trải qua nhiều trận đánh, nhưng trận trận đánh bắn rơi 1 chiếc máy bay phản lực F4H của không quân Mỹ hay trận đánh ngày 21/1/1972 diễn ra khốc liệt suốt 10 tiếng đồng hồ tại điểm cao 300 đất thuộc huyện Cam Lộ, Quảng Trị sẽ không bao giờ phai mờ trong ký ức của ông.

Ông Can nhớ lại, trận đánh ngày 21/1/1972, tại điểm cao 300 đất thuộc huyện Cam Lộ, Quảng Trị, địch tập trung đánh phá, trận địa bị cháy trụi, địch đổ quân xuống bao vây hòng bắt sống khẩu đội, súng bộ binh bị bom làm hỏng, anh em bị thương vong khá nhiều. Là Trung đội trưởng ông trực tiếp vào thay thế vị trí xạ thủ số 1 và đã bắn rơi 1 máy bay F4H, đồng thời chỉ huy giữ vững trận địa, bảo vệ được thương binh, hoàn thành nhiệm vụ chiến đấu. Sau trận đánh, một lần nữa ông được tặng danh hiệu "Dũng sỹ diệt máy bay", còn các anh em trong khẩu đội được khen thưởng.

Đến tháng 6/1972, "Dũng sỹ diệt máy bay” Trần Trọng Can cùng Tiểu đoàn 3 được bổ sung cho Tỉnh đội Quảng Trị, góp phần làm nên chiến thắng 81 ngày đêm Thành Cổ Quảng Trị. Tham gia chiến dịch này, ông cùng Đại đội 12 là đơn vị hỏa lực trợ chiến của Tiểu đoàn 3 - K3 Tam Đảo với nhiệm vụ được giao là: Chốt giữ tại trung tâm Thành cổ, xây dựng cộng sự trận địa vững chắc đủ sức trụ bám dài ngày, bắn khống chế và tiêu diệt máy bay ném bom và máy bay trực thăng khi chúng bắn phá và đổ quân vào Thành cổ, đồng thời đảm bảo chi viện đắc lực cho các đại đội bộ binh chiến đấu…Trên cương vị là Trung đội trưởng Trung đội 12ly7, ông Can đã cùng đồng đội anh dũng đánh trả máy bay địch, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao.

Kể đến đây, giọng ông Can như nghẹn lại vì nhớ đến những đồng đội đã cùng ông chiến đấu. Trong số đó, có những người đã anh dũng hi sinh để bảo vệ Thành cổ Quảng Trị. "Trung tâm Thành cổ là cái “rốn” hứng chịu mọi thứ bom đạn của kẻ thù. Tổn thất của bộ đội ta trong chiến dịch này là vô cùng to lớn. Đã nhiều lần tôi không kìm được nước mắt vì thấy máu của đồng đội chảy ướt cả ngực áo. Nhưng cũng cảm thấy rất đỗi tự hào vì chúng tôi đã góp phần công sức giành lại nền độc lập cho dân tộc", ông Can nói.

Có lẽ do luôn mang trong mình những ký ức bi tráng về chiến tranh nên cuốn sách “Tướng lĩnh và Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân quê hương Hà Nam” càng được ông Can nâng niu, trân trọng và luôn đặt nó ngay ngắn tại vị trí trang trọng nhất trong phòng khách. Ông cho biết, mỗi khi nhớ đến đồng đội mình, ông lại mở ra đọc. Nhờ có nó, ông đã hiểu thêm về quá trình công tác, chiến đấu của những anh hùng, liệt sĩ và cả những vị tướng lĩnh đức độ, tài ba của quê hương Hà Nam. Đó cũng là cách ông giáo dục, động viên con cháu biết vươn lên trong cuộc sống và không được quên công ơn của những người đã hi sinh xương máu cho độc lập dân tộc.

Với những chiến công và thành tích trong chiến đấu, ông Trần Trọng Can đã được tặng: 3 Huân chương chiến công, 3 Huân chương chiến sỹ giải phóng, 3 Huân chương chiến sỹ vẻ vang, Huân chương kháng chiến hạng 3, 6 danh hiệu Dũng sỹ diệt máy bay, 1 danh hiệu Dũng sỹ quyết thắng, Kỷ niệm chương Chiến sỹ bảo vệ Thành cổ Quảng Trị năm 1972...Năm 2012, ông vinh dự được Chủ tịch nước phong tặng danh hiệu cao quý - Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân.

Phát huy tinh thần “thời chiến dũng cảm, thời bình mẫu mực”, ngay sau khi nghỉ công tác ở đơn vị (năm 1990), trở về quê hương với tỷ lệ thương tật 61%, ông Can tham gia phát triển kinh tế gia đình. Bắt đầu từ việc nuôi ong lấy mật, nuôi cá rồi cải tạo vườn tược, trồng cây cảnh, cây ăn quả, rau màu các loại… Từ chỗ khó khăn, ông đã cùng vợ xây dựng kinh tế gia đình khá giả, nuôi dạy các con ăn học thành tài. Đến nay, các con ông đều có công ăn việc làm ổn định. Bản thân ông luôn gương mẫu đi đầu trong các phong trào, hoạt động ở địa phương. Đặc biệt là trong phong trào xây dựng nông thôn mới, ông đã tích cực cùng với các ban, ngành, đoàn thể địa phương tham gia vận động bà con hiến đất làm đường giao thông nông thôn, dồn điền đổi thửa... góp phần xây dựng, phát triển quê hương. Ông đã được UBND huyện Lý Nhân tặng nhiều giấy khen, bằng khen vì có thành tích xuất sắc trong các Cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư”, “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”...

Giờ đây, với Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Trần Trọng Can, hàng ngày được cùng các cụ trong xóm tập luyện thể thao, tham gia các hoạt động phong trào của địa phương, cùng vợ con vui thú điền viên, tăng gia sản xuất - đó là điều hạnh phúc nhất./. 

Nguyễn Chinh/TTXVN