Gõ cửa Ngày mới 30/1/2018: Thiếu đồng bộ trong công tác hướng nghiệp cho học sinh

Thứ Ba, 30/01/2018, 07:29 [GMT+7]
.

 

 

    Để thực hiện chủ trương phân luồng học sinh lớp 9, cứ vào khoảng tháng 3 hàng năm, nhiều trường THCS tổ chức buổi tư vấn, hướng nghiệp cho học sinh. Cơ sở phân luồng là từ kết quả của 4 năm học của học sinh, trong đó, những em có thành tích học tập thấp sẽ được tư vấn để chuyển sang học nghề.

    Thầy Vũ Thanh Tiến, Hiệu trưởng trường THCS Chu Văn An, TP. Hà Nội cho biết: “Chúng tôi phân loại những học sinh có thành tích học tập kém, hay những gia đình có hoàn cảnh khó khăn để tư vấn cho các học sinh về các nghề, nếu phụ huynh và học sinh thấy phù hợp, có thể cho các em theo học. Học các trường đó các em vừa được học nghề, vừa có bằng văn hóa, nếu sau khi học xong, các em thấy không phù hợp thì vẫn có thể chuyển sang học ngành khác vì các em vẫn có bằng THPT”.

    Bộ giáo dục và đào tạo khuyến khích các địa phương làm tốt công tác hướng nghiệp cho học sinh từ cấp THCS, phấn đấu mục tiêu 30% học sinh được phân luồng, học các ngành nghề hướng nghiệp phù hợp. Tuy nhiên, nhiều phụ huynh và học sinh băn khoăn về việc các thầy cô và trường liệu có đánh giá đúng học lực, hoặc thật sự dám chịu trách nhiệm khi định hướng nghề nghiệp- cũng đồng thời là định hướng tương lai thay cho các em, vốn dĩ còn đang trong độ tuổi mê chơi hơn mê học, tính tình còn bồng bột, non nớt hay không?

    Đó là còn chưa kể, thay vì định hướng, một số trường còn có tư tưởng “ép” học sinh học có học lực yếu phải đi học nghề, thay vì tìm phương pháp khác để nâng cao học lực cho các em, giúp các em đủ trình độ theo học cấp 3 hệ chính quy

    Ông Đàm Thanh Sơn – Chủ tịch Hội Cha mẹ học sinh trường THCS Nhật Tân, Hà Nội cho rằng “Hiện mình vẫn quan niệm phải học cho xong lớp 12 thì làm việc gì cũng dễ hơn, giờ cũng không nhiều con, cố cho các cháu học hết lớp 12 cũng không quá khó khăn, mà giờ cũng chưa biết các cháu học gì thì phù hợp”.

    Vậy phân luồng ở độ tuổi nào là phù hợp?

    Nhiều chuyên gia trong lĩnh vực đào tạo nghề cho rằng, ở các nước trên thế giới, công tác hướng nghiệp và phát hiện năng khiếu của học sinh được làm từ lứa tuổi tiểu học, trong khi đó, ở Việt Nam, học sinh THPT cũng không biết được mình muốn gì? khả năng mình tới đâu? Rất nhiều sinh viên Đại học ra trường làm trái nghề đã cho thấy: công tác hướng nghiệp của chúng ta đang thiếu và yếu. Do đó, việc phân luồng ở học sinh lớp 9 là đúng, nhưng hiện tại chưa phù hợp.

    Theo ông Đồng Văn Ngọc - Hiệu trưởng trường CĐ Cơ điện Hà Nội, “học sinh lớp 9 của nước ta hiện tại vẫn chưa biết mình muốn gì và mình có thể làm được việc gì. Các trường hiện tại đang phân luồng theo hướng các em học yếu kém thì cho đi học nghề, trong khi đó, vừa học nghề, các em lại vừa phải học văn hóa, vốn dĩ học một cái các em đã kém giờ bắt các em học một lúc 2 cái thì làm sao các em tiếp thu được. Thêm vào đó, phân luồng nhưng sau này công việc của các em sẽ như thế nào vẫn chưa được tính toán cẩn thận. Giờ chủ yếu đang là nhà trường quyết định hướng đi của các em mà không phải tự các em quyết định tương lai cho mình”.

    Hầu hết ở các trường THCS trong cả nước đều có tình trạng: mỗi năm trường chỉ tư vấn nghề 1 lần. Và đối tượng tư vấn nghề duy nhất là học sinh khối 9. Như vậy, trong suốt 9 năm chỉ học văn hóa, thì không biết, một buổi tư vấn diễn ra vài tiếng, liệu có giúp các em lựa chọn đúng ngành nghề phù hợp với mình?.

    Cách đây ít năm, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã có chính sách khuyến khích học sinh THCS theo học trường nghề được giảm 50% học phí, khi tốt nghiệp được cấp hai bằng gồm THCS và bằng nghề, song việc chọn trường nghề của học sinh lớp 9 vẫn không có nhiều chuyển biến. Ông Hoàng Ngọc Vinh, nguyên Vụ trưởng Vụ Giáo dục chuyên nghiệp- Bộ Giáo dục và Đào tạo cho biết, tỷ lệ học sinh tốt nghiệp THCS vào học trung cấp chuyên nghiệp và dạy nghề hằng năm chỉ chiếm khoảng 10%. Điều này lý giải một thực tế là nhiều học sinh chọn ngành, trường học thường theo “tâm lý đám đông”, hoặc những ngành, trường được cho là đang được ưa thích; số học sinh quan tâm đến năng lực, sở thích, nhu cầu của thị trường lao động khi chọn ngành, trường không nhiều.

    Báo cáo tổng kết năm học 2016-2017 của Bộ Giáo dục và Đào tạo xác nhận, chương trình giáo dục phổ thông hiện hành chưa chú trọng đến công tác định hướng nghề nghiệp và phân luồng; một số nhà trường thực hiện chương trình giáo dục hướng nghiệp mang tính hình thức, kém hiệu quả. Công tác hướng nghiệp hiện nay phụ thuộc vào mức độ quan tâm của từng địa phương.

    Đại diện Ban soạn thảo Chương trình giáo dục phổ thông mới cho biết, Dự thảo Chương trình giáo dục phổ thông mới, dự kiến triển khai từ năm học 2019-2020 đã nhấn mạnh tới nội dung giáo dục hướng nghiệp. Khác với Chương trình giáo dục phổ thông hiện hành, nội dung giáo dục hướng nghiệp trong Chương trình giáo dục phổ thông mới được triển khai thường xuyên và liên tục, tập trung vào các năm học cuối của giai đoạn giáo dục cơ bản, từ lớp 1 đến lớp 9 và toàn bộ thời gian của giai đoạn giáo dục định hướng nghề nghiệp, từ lớp 10 đến lớp 12.

    Đáng chú ý, hoạt động giáo dục hướng nghiệp được quy định là nội dung giáo dục bắt buộc đối với học sinh từ lớp 6 đến lớp 12, với thời lượng 105 tiết/năm học. Ngoài ra, giáo dục hướng nghiệp còn được thực hiện thông qua tất cả các môn học, tập trung ở các môn công nghệ, giáo dục công dân, tin học, khoa học tự nhiên, các hoạt động trải nghiệm…

    Tuy nhiên, theo TS Lê Đông Phương, Viện Khoa học giáo dục Việt Nam, để tạo chuyển biến rõ nét, tạo nền tảng nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, nội dung giáo dục hướng nghiệp trong Chương trình giáo dục phổ thông mới cần trang bị cho học sinh những kiến thức, kỹ năng để các em có định hướng đi theo các nhánh khác nhau ngay từ cấp THCS, ví dụ như học tiếp THPT, học nghề hay tham gia ngay vào thị trường lao động. Nếu không làm rõ được nội dung này, học sinh sẽ vẫn chỉ lao theo một hướng, việc giáo dục hướng nghiệp sẽ vẫn mang nặng tính hình thức.